Η Κατίνα Παΐζη-Ζωγράφου καταγόταν απ’ την Ανωγή της Ιθάκης (από πατέρα) και από την Ανώπολη Σφακίων της Κρήτης (από μητέρα) από μεγάλη οικογένεια αγωνιστών. Γεννήθηκε κι η ίδια στην Ανώπολη και στο Ηράκλειο της Κρήτης τελείωσε το Διδασκαλείο, αργότερα πήγε στην Αθήνα για μετεκπαίδευση, όπου και πήρε πτυχίο Παιδαγωγικής από το Πανεπιστήμιο Αθηνών.
Η Κατίνα Παΐζη έγινε δασκάλα και διορίστηκε στο διτάξιο σχολείο του Μασταμπά διδάσκοντας τα παιδιά των Μικρασιατών προσφύγων και η αδελφή της Αλέκα στο Αρμένικο σχολείο. Αργότερα μετατίθεται στο Πρότυπο Ηρακλείου. Το ότι εργάστηκε σε μιαν εποχή που οι γυναίκες δεν εργάζονταν, τη βοήθησε στη κοινωνική της συνειδητοποίηση και τη στήριξε όταν ο πατέρας της πτώχευσε. Στην ποίηση όμως στράφηκε νωρίς και αποφασιστικά εκδίδει την πρώτη ποιητική συλλογή της “Ροδοπέταλα” στα 22 της χρόνια.
Το 1936 έρχεται στο φως η ποιητική συλλογή “Απλοί σκοποί”. Πλέον γίνεται περισσότερο γνωστή στους λογοτεχνικούς κύκλους της εποχής, η γραφή της ωριμότερη λαμβάνει πολύ ευνοΐκές κριτικές και η ποιήτρια αλληλογραφεί με τον Γιάννη Σκαρίμπα, τον Βάσο Δασκαλάκη, τον Σπ. Μαρινάτο, τον Κ.Θ.Δημαρά, τον Νίκο Πλουμπίδη, τον Καζαντζάκη, τον Γιάννη Ρίτσο κ.ά.
Η Κατίνα Παΐζη βιοπορίστηκε ως δασκάλα και υπήρξε αξιαγάπητη στους μαθητές της. Η ενσυναίσθηση με την οποία προσέγγιζε τις ψυχές τους διαφαίνεται στις συλλογές παιδικών τραγουδιών που συνέθεσε. Μάλιστα προέτρεπε κι εκείνους να γράψουν! «Να γράψετε κι εσείς, μόνα σας!». Κι εδώ ακριβώς φαίνεται η γενναιόδωρη προσφορά της, δηλαδή να θέλει να ανοίξει όσο δυνατόν περισσότερους δρόμους για τους μαθητές της. Ακόμα και μετά τη συνταξιοδότησή της συνέχισε να διδάσκει το σύστημα Μοντεσόρι* στο σχολείο της Μαρίας Γουδέλη.

Συνειδητοποιώντας έγκαιρα το χρέος των πνευματικών ανθρώπων ο προβληματισμός της περνά από το εγώ στο εμείς συμμετέχοντας στην αντίσταση και στο ΕΑΜ. Συνυπογράφει μαζί με άλλους κορυφαίους συγγραφείς, ποιητές και διανοούμενους την επιστολή διαμαρτυρίας που απηύθυναν προς τον Αρχιεπίσκοπο Δαμασκηνό, μετά τα αιματηρά γεγονότα της μεγάλης διαδήλωσης στις 5 Μαρτίου του ’43. Για τη συμμετοχή της στη διαδήλωση κλήθηκε σε Πειθαρχικό συμβούλιο γιατί κρατούσε μαζί με την Γαλάτεια Καζαντζάκη και τον Κούλη Ζαμπαθά ένα πανώ με το σύνθημα Η ΤΕΧΝΗ ΣΤΟ ΛΑΟ. Τελικά την μετέθεσαν από το Μαράσλειο στο 2ο εξατάξιο της Καλλιθέας.
Από τα λυρικά της ποιήματα είχε στραφεί κάποιες φορές στη στρατευμένη ποίηση, καταγγέλλοντας τη κοινωνική αδικία με έντονο ύφος και με το πάθος του αντιστεκόμενου ανθρώπου. Στενά συνδεδεμένη με την αδελφή της Αλέκα την επισκέπτεται στις εξορίες της και αργότερα παρακολουθεί τη θεατρική διαδρομή της. Η ποιήτριά μας είναι πάντα στο πλευρό του άντρα της, του μουσικού Γιώργου Ζωγράφου και του γιου τους Ορέστη. Μητέρα, σύζυγος, αδελφή, δασκάλα, συναγωνίστρια, φίλη και ποιήτρια. Ρόλοι που τους τίμησε με αυταπάρνηση.
Άλλη μια ποιήτρια του Μεσοπολέμου. Με όχι ιδιαίτερα εκτεταμένο έργο, όμως με στίγμα προσωπικού ύφους και με ήθος ζωής.

Κέιμενο: απόσπάσματα απο τα Χανιώτικα Νέα
Η φωτογραφία είναι από το αρχείο του Ορέστη Ζωγράφου.(διαδίκτυο)